Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000

Wariant 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków;
Wariant 4.2. Mechowiska;
Wariant 4.3. Szuwary wielkoturzycowe;
Wariant 4.4. Łąki trzęślicowe i selernicowe;
Wariant 4.5. Murawy ciepłolubne;
Wariant 4.6. Półnaturalne łąki wilgotne;
Wariant 4.7. Półnaturalne łąki siedlisk świeżych;
Wariant 4.8. Bogate gatunkowo murawy bliźniczkowe;
Wariant 4.9. Słonorośla;
Wariant 4.10. Użytki przyrodnicze.

Opis: Pakiet zawiera typy siedliska według klasyfikacji Natura 2000 oraz inne cenne przyrodniczo siedliska występujące na obszarach rolniczych. Nazewnictwo jest zgodne z rozporządzeniem z dnia 16 maja 2005 (Dz.U. z 2005 nr 94, poz. 795) odnoszącym się do załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Warunkiem przystąpienia do realizacji tego pakietu jest wykonanie dokumentacji siedliska.

Cel: Utrzymanie właściwego stanu ochrony cennych siedlisk użytkowanych rolniczo

Wspólne wymogi dla wariantów w ramach pakietu 4

Na obszarze objętym pakietem Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych zakazuje się:
- przeorywania;
- wałowania;
- stosowania ścieków i osadów ściekowych;
- stosowania podsiewu;
- stosowania pestycydów;
- budowania nowych systemów melioracyjnych (z wyjątkiem urządzeń mających na celu podwyższenie poziomu wód) i rozbudowy istniejących systemów melioracyjnych będących w zasięgu kompetencyjnym beneficjenta; nie dotyczy bieżącej konserwacji;
- włókowania w okresie od 1 kwietnia do 1 września;

Koszty transakcyjne

Kosztem transakcyjnym związanym z przystąpieniem do realizacji tego pakietu jest sporządzenie dokumentacji siedliska przez eksperta. Koszty transakcyjne będą wypłacane jednorazowo, wraz z wypłatą pierwszej płatności rolnośrodowiskowej za dany wariant. Koszty sporządzenia dokumentacji siedliska są uzależnione od wyjściowej powierzchni siedliska, na której będzie realizowany program rolnośrodowiskowy.

Wariant 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków

Definicja: Wymogi zawarte w ramach wariantu mają na celu dostosowanie użytkowania do wymogów wybranych gatunków ptaków gniazdujących na łąkach i pastwiskach. Wariant może być wdrażany na gruntach użytkowanych jako trwałe łąki lub pastwiska.Warunkiem zaklasyfikowania użytków rolnych do pakietu jest wykonanie dokumentacji ornitologicznej przez eksperta, która będzie podstawą do realizacji zadań w danym siedlisku.

Gatunki ptaków kwalifikujących użytki zielone do płatności rolnośrodowiskowej:

Wymogi wariantu 4.1.:

Koszenie:

- opóźnienie pierwszego pokosu do dnia 1 sierpnia;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- technika koszenia: zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka działki;
- w przypadku użytkowania kośnego lub kośno-pastwiskowego wykonanie pokosu najpóźniej do dnia 30 września;
- obowiązek pozostawienia 5-10% działki rolnej nieskoszonej (w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola 30-50%), przy czym powinien to być inny fragment co roku;
- obowiązek usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas:

- w przypadku użytkowania kośno-pastwiskowego maksymalna obsada zwierząt wynosi 0,2 DJP/ha;
- w przypadku użytkowania pastwiskowego w okresie do dnia 20 lipca maksymalna obsada zwierząt – maksymalne obciążenie pastwiska do 10 DJP/ha (5t/ha);
- sezon pastwiskowy: od 1 maja do 15 października na obszarach poniżej 300 m n.p.m. lub od 20 maja do 1 października na obszarach powyżej 300m n.p.m.;
- dopuszcza się wykaszanie niedojadów wyłącznie w okresie sierpień–wrzesień;
- dopuszczalne jest wypasanie przez cały rok koników polskich i koni huculskich;
- termin rozpoczęcia wypasu na terenach zalewowych nie wcześniej niż w dwa tygodnie po ustąpieniu wód.

Nawożenie i ochrona roślin:

- zakaz stosowania środków ochrony roślin z wyjątkiem selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych), po uzgodnieniu z doradcą rolnośrodowiskowym;
- zakaz stosowania ścieków i osadów ściekowych;
- dopuszcza się wapnowanie i ograniczone nawożenie azotem (do 60 kg/ha/rok), z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne.

Melioracje:

- zakaz budowania nowych systemów melioracyjnych (z wyjątkiem urządzeń mających na celu podwyższenie poziomu wód) i rozbudowy istniejących systemów melioracyjnych będących w zasięgu kompetencyjnym beneficjenta; nie dotyczy bieżącej konserwacji;
Inne zabiegi:
- zakaz przeorywania;
- zakaz wałowania;
- zakaz stosowania podsiewu;
- zakaz włókowania w okresie od 1 kwietnia do 1 września;
- zakaz stosowania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu;

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 1200 PLN/ha

Wariant 4.2. Mechowiska

Wariant 4.2. obejmuje następujące typy siedliska określane według klasyfikacji
Natura 2000:

- torfowiska przejściowe i trzęsawiska (7140) (oprócz zbiorowisk ze związku Rhynchosporion);
- górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk (7230);
- torfowiska nakredowe (7210) należące do Caricion davallianae – siedlisko priorytetowe.

Jednostki fitosocjologiczne: szeroko ujęte związki Caricion davallianae, Caricion nigrae, część Caricion lasiocarpae oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących.

Opis: Mechowiska, czyli niskoturzycowe, bogate w mszaki zbiorowiska łąk bagiennych (łąki turzycowo-mszyste, młaki niskoturzycowe) występują na torfowiskach zasilanych wodą gruntową. Wg typologii łąkarskiej klasyfikowane są jako bielawy właściwe i bielawy podtopione. Dobrze zachowane mechowiska skupiają wiele rzadkich gatunków roślin oraz są miejscem bytowania specyficznej ornitofauny, w tym wodniczki Acrocephalus paludicola. Jest ona najbardziej zagrożonym wyginięciem europejskim gatunkiem ptaka, dla którego Polska stanowi najważniejszą ostoję w Unii Europejskiej (85% populacji). Za szczególnie cenne i rzadkie uznaje się mechowiska zasilane wodami bogatymi w związki wapnia. W skali kraju siedliska te są umiarkowanie pospolite. Szczególnie często występują w północnej części kraju. Na terenach górskich są odnotowywane głównie w Sudetach. Większość mechowisk była tradycyjnie koszona, co 1-2 lata, lub rzadziej (w zależności od dostępności terenu). Siano wykorzystywano zazwyczaj jako ściółkę dla zwierząt gospodarskich. Z powodu postępującego osuszania siedlisk bagiennych i zaniechania koszenia, mechowiska stają się w ostatnich latach coraz rzadsze. Zaniechanie użytkowania wywołuje sukcesję przeważnie w kierunku szuwarów lub zbiorowisk leśnych. Z kolei intensyfikacja użytkowania prowadzi do zubożenia składu gatunkowego zbiorowisk. Prowadzenie wypasu oraz używanie ciężkiego sprzętu niszczy strukturę roślinności i gleby.

Wymogi wariantu 4.2.:

Koszenie:

- w terminie od dnia 15 lipca, graniczny termin pokosów–30 września;
- pozostawienie 50% powierzchni co roku, przy czym powinien to być inny fragment co roku; dopuszczenie koszenia całej powierzchni raz na 2 lata;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- technika koszenia: w sposób nie niszczący struktury roślinności i gleby, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas: zakaz

Nawożenie: zakaz

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej: 1200 PLN/ha

Wariant 4.3. –Szuwary wielkoturzycowe

Wariant 4.3. obejmuje należące do Magnocaricion siedliska priorytetowe określane według klasyfikacji Natura 2000 jako torfowiska nakredowe (7210) oraz szuwary wielkoturzycowe, które nie zostały przyjęte na listę siedlisk Natura 2000. Jednostki fitosocjologiczne: związek Magnocaricion z wyjątkiem Phalaridetum arundinaceae, Caricetum paniculatae, Cicuto-Caricetum pseudocyperi, Caricetum ripariae, Thelypteridi-Phragmitetum, Iridetum pseudacori.

Opis: Szuwary wielkoturzycowe zajmują siedliska bagienne i mokre. Najczęściej porastają obszary zasilane żyznymi wodami rzecznymi, zarówno na glebach mineralnych (łęgi rozlewiskowe), jak i organicznych (bielawy zalewne). Mogą także rozwijać się w płytkich wodach stojących (łęgi zastoiskowe) lub płynących. Szuwary wielkoturzycowe mają stosunkowo ubogi skład gatunkowy, jednak pełnią ważną rolę w kształtowaniu się walorów faunistycznych. Są siedliskiem lęgowym ptaków wodno-błotnych, w tym wodniczki, miejscem żerowania dużych ssaków roślinożernych oraz stwarzają dogodne warunki dla tarliska ryb. Spełniają również ważną rolę w retencjonowaniu wód zalewowych oraz w naturalnej filtracji i oczyszczaniu wód powierzchniowych. Funkcje te, zwłaszcza ornitologiczna, są szczególnie istotne w przypadku rozległych turzycowisk. Są stosunkowo powszechne na obszarze całego kraju, zwłaszcza w dolinach rzek. Na wielu terenach szuwary wielkoturzycowe były tradycyjnie koszone raz na kilka lat, głównie z przeznaczeniem na ściółkę dla bydła, rzadziej na siano. Zbiorowiska wielkoturzycowe zagrożone są głownie z powodu ich osuszania.

Wymogi wariantu 4.3.:

Koszenie:

- w terminie od dnia 15 lipca, graniczny termin pokosów – 30 września;
- pozostawienie 20% powierzchni co roku; przy czym powinien to być inny fragment co roku; dopuszczenie koszenia całej powierzchni raz na 5 lat;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- technika koszenia: w sposób nieniszczący struktury roślinności i gleby, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas:

- dopuszczona maksymalna obsada zwierząt 0,2 DJP/ha przy maksymalnym obciążeniu 5 DJP/ha (2,5 t/ha)
- na terenach zalewowych rozpoczęcie wypasu nie wcześniej niż dwa tygodnie po ustąpieniu wód;
- graniczny termin wypasu 15 października.

Nawożenie: zakaz

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 800 PLN/ha

Wariant 4.4. Łąki trzęślicowe i selernicowe

Wariant 4.3. obejmuje siedliska określane według klasyfikacji Natura 2000 jako zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (6410) oraz łąki selernicowe (6440). Jednostki fitosocjologiczne: zbiorowiska związków Molinion caeruleae (łąki trzęślicowe) i Cnidion dubii (łąki selernicowe) oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących.

Opis: Łąki trzęślicowe występują przeważnie na siedliskach zasilanych wodami gruntowymi – na grądach podmokłych (podłoże gliniaste) lub nieznacznie odwodnionych torfowiskach (bielawy podtopione, łąki pobagienne właściwe). Łąki selernicowe, zbliżone do łąk trzęślicowych pod względem składu gatunkowego i sposobu użytkowania, występują przede wszystkim na glebach madowych w dolinach dużych rzek. Łąki trzęślicowe i selernicowe, dzięki dużej różnorodności gatunkowej i znacznej zmienności regionalnej, należą do najcenniejszych półnaturalnych zbiorowisk roślinnych Polski. Stanowią siedlisko rzadkich i chronionych gatunków roślin i motyli, w tym wymienionych w II załączniku Dyrektywy Siedliskowej. Zasięg występowania łąk trzęślicowych obejmuje obszar prawie całego kraju. Zachowały się one zazwyczaj w postaci niewielkich płatów roślinności. Łąki selernicowe rozmieszczone są jedynie wzdłuż dolin dużych rzek, głównie w środkowych i częściowo dolnych odcinkach Odry, Warty, Bugu i Wisły.Tradycyjnie były koszone co kilka lat, zazwyczaj jesienią, z przeznaczeniem na ściółkę. Nie stosowano na nich nawożenia. Jesienne koszenie umożliwia występowanie późno kwitnących roślin kwiatowych oraz stwarza odpowiednie warunki dla związanych z nimi motyli. Zagrożeniem dla omawianego typu łąk jest przede wszystkim intensyfikacja gospodarowania, prowadząca do wykształcenia cenniejszych gospodarczo, ale znacznie uboższych przyrodniczo łąk. Całkowite zaprzestanie użytkowania również prowadzi do zubożenia gatunkowego. Do zagrożeń należą także pozostawianie skoszonej biomasy oraz zmiany w stosunkach wodnych (niekorzystne jest zarówno przesuszenie jak i nadmierne zabagnienie).

Wymogi wariantu 4.4.:

Koszenie:

- nie wcześniej niż 15 września, graniczny termin pokosów – 30 października;
- pozostawienie 50% powierzchni co roku, przy czym powinien to być inny fragment co roku; dopuszczenie koszenia całej powierzchni raz na 2 lata;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- technika koszenia: w sposób nie niszczący struktury roślinności i gleby, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas: zakaz.

Nawożenie: zakaz

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej: 1200 PLN/ha

Wariant 4.5. – Murawy ciepłolubne

Wariant 4.5. obejmuje siedliska określane według klasyfikacji Natura 2000 jako
- ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe (6120) – siedlisko o znaczeniu priorytetowym;
- murawy kserotermiczne (6210), w których za priorytetowe uważa się płaty z istotnymi stanowiskami storczykowatych;
- ciepłolubne łąki pienińskie (6510-4);
- murawy stepowe, w tym murawy ostnicowe.

Jednostki fitosocjologiczne: zbiorowiska klasy Festuco-Brometea oraz związku Koelerion glaucae, a także zespół Anthyllidi-Trifolietum montanii oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących.

Opis: Połączono tu dwie grupy zbiorowisk różniące się składem gatunkowym i rozmieszczeniem w kraju. Płaty zbiorowisk są zwykle niewielkie i występują w znacznym rozproszeniu. Znajdują się w miejscach suchych i nasłonecznionych, na różnym typie podłoża od gleb piaszczystych i żwirowych do gleb z dużą zawartością wapnia. W łąkarstwie, siedliska muraw ciepłolubnych klasyfikowane są jako grądy zubożałe. Murawy ciepłolubne (kserotermiczne) oraz bogate murawy napiaskowe należą do najbogatszych w gatunki fitocenoz Polski. Szereg występujących w nich roślin to gatunki zaliczane do rzadkich i zagrożonych w skali kraju, jak również gatunki z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Murawy ciepłolubne stanowią siedlisko dla wielu gatunków bezkręgowców, w tym gatunków chronionych np. motyla niepylaka apollo w Pieninach. Łąki pienińskie, zaliczane do muraw napiaskowych to zespół endemiczny Pienin, zaś murawy ostnicowe mają charakter reliktowy. Murawy ciepłolubne występują na terenach wyżynnych i na nasłonecznionych stokach dużych dolin rzecznych oraz otwartych, piaszczystych wyniesieniach na nizinach. Murawy ciepłolubne zostały w dużym stopniu ukształtowane w wyniku ekstensywnego wypasu (rzadziej koszenia). Są to zbiorowiska bardzo wrażliwe na zmiany warunków siedliskowych. Do niekorzystnych zmian w tych zbiorowiskach prowadzi zarówno zaprzestanie użytkowania jak również jego intensyfikacja, czyli nawożenie oraz nadmierny wypas powodujący mechaniczne niszczenie okrywy roślinnej. Ze względu na szybkie zanikanie tych zbiorowisk i związanych z nimi gatunków flory i fauny konieczna jest ich pilna czynna ochrona poprzez promocję ekstensywnego użytkowania.

Wymogi wariantu 4.5.:

Koszenie:

- raz w roku, nie wcześniej niż 15 lipca, graniczny termin pokosu – 30 września;
- pozostawienie 15-20% powierzchni działki rolnej nieskoszonej w ciągu całego roku, przy czym powinien to być inny fragment co roku;
- wysokość koszenia – do 10 cm;
- technika koszenia: w sposób nieniszczący struktury roślinności i gleby; zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas:

- obsada zwierząt od 0,4 do 0,6 DJP/ha, przy maksymalnym obciążeniu pastwiska do 5 DJP/ha (2,5t/ha);
- graniczny termin wypasu 15 października.

Nawożenie: zakaz

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 1200 PLN/ha

Wariant 4.6. Półnaturalne łąki wilgotne

Wariant 4.6. obejmuje podmokłe łąki eutroficzne, które nie zostały wpisane na listę siedlisk Natura 2000.
Jednostki fitosocjologiczne: zbiorowiska związku Calthion, oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących. Półnaturalne łąki wilgotne występują w różnego typu siedliskach podmokłych – na tarasach zalewowych rzek (łęgi rozlewiskowe), podmokliskach (grądy podmokłe) bądź na nieco odwodnionych torfowiskach (łąki pobagienne).

Opis: Półnaturalne łąki wilgotne charakteryzują się stosunkowo dużym bogactwem florystycznym. Ze zbiorowiskami tymi związana jest też bogata fauna, w tym wiele rzadkich gatunków ptaków wodno-błotnych. Dla wielu gatunków wilgotne łąki stanowią siedliska lęgowe. Gniazda zazwyczaj zakładane są na ziemi. Dla innych gatunków ptaków, łąki tego typu są miejscem odpoczynku i żerowania podczas wiosennych i jesiennych przelotów. Łąki te pełnią ponadto ważne funkcje fizjocenotyczne np. w ochronie gleb organicznych przed mineralizacją w stanie umiarkowanego odwodnienia oraz retencji wody powierzchniowej. Występują stosunkowo powszechnie na terenie całego kraju, na siedliskach wilgotnych, głównie w dolinach rzek. Tradycyjnie użytkowane są jako łąki dwukośne, przeważnie nawożone, jednak użytkowanie jednokośne przy jednoczesnym braku nawożenia nie wpływa negatywnie na ich skład florystyczny. Głównym zagrożeniem jest intensyfikacja użytkowania powodująca redukcję składu gatunkowego roślin i zwierząt. Do niekorzystnych zmian w zbiorowiskach prowadzi również pozostawianie skoszonej biomasy oraz zaprzestanie użytkowania.

Wymogi wariantu 4.6:

Koszenie:

- pierwszy pokos nie wcześniej niż 15 czerwca; graniczny termin pokosów – 30 września;
- raz albo dwa razy w roku,
- pozostawienie 5-10% działki rolnej nieskoszonej w ciągu całego roku, przy czym powinien to być inny fragment co roku;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- technika koszenia: w sposób nieniszczący struktury roślinności i gleby, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas:

- po 20 lipca dopuszcza się kontrolowany wypas wolny lub kwaterowy przy obsadzie do 1 DJP/ha i obciążeniu pastwiska do 10 DJP/ha (5 t/ha);
- na terenach zalewowych rozpoczęcie wypasu nie wcześniej niż dwa tygodnie po ustąpieniu wód;
- graniczny termin wypasu 15 października.

Nawożenie:

- dopuszczalne nawożenie azotem do 60 kg/ha/rok.

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 800 PLN

Wariant 4.7. – Półnaturalne łąki świeże

Wariant 4.7. obejmuje siedliska określone według klasyfikacji Natura 2000 jako część niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie (6510, bez 6510-4 czyli ciepłolubnych łąk pienińskich) oraz górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (6520). Jednostki fitosocjologiczne: zbiorowiska związków Arrhenatherion (oprócz ubogich postaci Poo-Festucetum i suchych łąk pienińskich Anthyllidi-Trifolietum montanii i Polygono-Trisetion oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących.

Opis: Półnaturalne łąki świeże występują na mineralnych wyniesieniach i stokach dolin rzecznych, a także w sąsiedztwie rzek na lekkich glebach madowych, czyli siedliskach klasyfikowanych w typologii łąkarskiej jako grądy właściwe i popławne oraz łęgi zgrądowiałe. Są to siedliska najkorzystniejsze do wykorzystania rolniczego, zatem porastające je łąki w większości zagospodarowano w stopniu intensywnym. Doprowadziło to do ich zubożenia gatunkowego i utraty walorów przyrodniczych. Półnaturalne łąki świeże wyróżniają się dużym bogactwem gatunkowym i znacznymi walorami krajobrazowymi. Łąki rajgrasowe i bogate gatunkowo łąki wiechlinowe (Arrhenatherion_) występują na terenach nizinnych Polski, a łąki mieczykowo-mietlicowe, bądź konietlicowe (_Polygono-Trisetion) w paśmie regla dolnego Karpat Zachodnich, zwłaszcza Tatr. Półnaturalne łąki świeże użytkowane są zazwyczaj jako łąki dwukośne i stanowią gospodarczo wartościowe użytki zielone. Intensyfikacja użytkowania (intensywny wypas, ubijanie gleby, niskie koszenie), jak również zaprzestanie użytkowania lub tylko brak nawożenia, prowadzą do zubożenia florystycznego zbiorowisk.

Wymogi wariantu 4.7.:

Koszenie:

- pierwszy pokos nie wcześniej niż 15 czerwca; graniczny termin pokosów – 30 września;
- po 20 lipca dopuszcza się drugi pokos lub kontrolowany wypas;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- pozostawienie 5-10% działki rolnej nieskoszonej w ciągu roku, przy czym powinien to być inny fragment co roku;
- technika koszenia: w sposó nieniszczący struktury roślinności i gleby, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;
- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie po pokosie.

Wypas:

- obsada zwierząt do 1 DJP/ha, przy maksymalnym obciążeniu pastwiska do 10 DJP/ha;
- na terenach zalewowych rozpoczęcie wypasu nie wcześniej niż dwa tygodnie po ustąpieniu wód;
- graniczny termin wypasu 15 października.

Nawożenie:

- dopuszczalne nawożenie azotem do 60 kg/ha/rok.

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 800 PLN

Wariant 4.8. Bogate gatunkowo murawy bliźniczkowe

Wariant 4.8. obejmuje siedliska określone według klasyfikacji Natura 2000 jako bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (6230), w których za priorytetowe uważa się tylko płaty bogate florystycznie.

Jednostki fitosocjologiczne: zbiorowiska rzędu Nardetalia oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących.

Opis: Murawy bliźniczkowe rozwijają się na glebach umiarkowanie wilgotnych, kwaśnych, dystroficznych, typu rankeru alpejskiego lub subalpejskiego rankeru bielicowego z warstwą próchnicy, oraz na glebach mineralnych i torfowych. Wysokie walory muraw bliźniczkowych wynikają przede wszystkim z ograniczonego zasięgu ich występowania (np. wschodniokarpacka psiara połoninowa uznawana jest za endemiczny zespół dla Karpat Wschodnich). Przyjmując rozwiązanie z wykazu siedlisk priorytetowych Dyrektywy Siedliskowej UE, za cenne przyrodniczo można uznać te zbiorowiska muraw bliźniczkowych, które zawierają znaczną liczbę gatunków rzadkich, w tym storczyków. Murawy bliźniczkowe występują na terenie całego kraju, a ich bogate gatunkowo warianty znajdują się głównie na terenach górskich i wyżynnych, rzadziej na stokach dolin rzecznych (siedliska grądów zubożałych), zwłaszcza w północnej Polsce. Bogate gatunkowo murawy bliźniczkowe to zbiorowiska tradycyjnie użytkowane jako ekstensywne pastwiska. Głównym zagrożeniem dla nich jest zaprzestanie ich użytkowania – na nieużytkowane murawy bliźniczkowe stosunkowo szybko wkraczają zarośla. Zbyt duża intensywność wypasu powoduje silne ubożenie tych zbiorowisk i opanowywanie ich przez bliźniczkę psią trawkę.

Wymogi wariantu 4.8.:

Wypas:

- obsada zwierząt od 0,4 do 0,6 DJP/ha, przy maksymalnym obciążeniu pastwiska do 5 DJP/ha;
- na terenach zalewowych rozpoczęcie wypasu nie wcześniej niż dwa tygodnie po ustąpieniu wód;
- graniczny termin wypasu 15 października.

Nawożenie: zakaz

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 800 PLN/ha

Wariant 4.9. – Słonorośla

Wariant 4.9. obejmuje siedliska określone według klasyfikacji Natura 2000 jako;
- śródlądowe błotniste solniska z solirodem (1310),
- solniska nadmorskie (1330),
- śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (1340) jako siedlisko o znaczeniu priorytetowym.

Jednostki fitosocjologiczne: zbiorowiska klas Asteretea tripolium i Thero-Salicornietea, zaspół Potentillo-Festucetum (klasa Molinio-Arrhenatheretea) i Scripetum maritimi (klasa Phragmitetea) oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków identyfikujących, zgodnie z definicjami siedlisk Natura 2000.

Opis: Zbiorowiska te występują w zasięgu działania słonych i słonawych wód powierzchniowych lub podziemnych. Zawierają szereg wyspecjalizowanych, rzadkich gatunków charakterystycznych dla siedlisk zasolonych. Należą do nich rzadkie biocenozy, występujące głównie na wybrzeżu oraz w rozproszeniu w dolinach dużych rzek nizinnych. Słonorośla użytkowane były poprzez ekstensywny wypas. Zagrożenie dla nich stanowi zaniechanie użytkowania, nadmierny wypas oraz wysłodzenie zasilających je wód (zwłaszcza w przypadku solnisk śródlądowych).

Wymogi wariantu 4.9.:

Wypas:

- obsada zwierząt od 0,5 do 1 DJP/ha;
- w przypadku licznego występowania trzciny należy stosować wypas kwaterowy, który powinien zaczynać się od kwater z dużym udziałem trzciny i stopniowo przechodzić na typowe słonawy.

Koszenie:

- zamiast wypasu, raz w roku nie wcześniej niż 1 lipca z możliwością pozostawienia runa bez skoszenia raz na 5 lat
- nie wcześniej niż 2 tygodnie po ustąpieniu wód;
- wysokość koszenia 5-15 cm;
- usuniecie biomasy w terminie do 2 tygodni po pokosie;
- technika koszenia: w sposób nieniszczący struktury roślinności i gleby, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do wewnątrz działki;

Nawożenie: zakaz

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 1190 PLN/ha

Wariant 4.10. Użytki przyrodnicze

Wariant obejmuje siedliska przyrodnicze Natura 2000:
- torfowiska wysokie (7110, 7120),
- część torfowisk przejściowych i trzęsawiska (7140),
- obniżenia na podłożu torfowym (7150),
- część torfowisk zasadowych (7230)
- luźne murawy napiaskowe (2330),
- wrzosowiska (4030, 4010),
- szuwary (w tym 7210),
- rozlewiska bobrowe,

Użytki przyrodnicze często występują w postaci enklaw w krajobrazie rolniczym. Przyczyniają się do wzrostu różnorodności biologicznej, związane jest z nimi wiele chronionych, rzadkich i zagrożonych gatunków roślin oraz zwierząt. Dodatkowo, torfowiska odgrywają ogromną rolę w retencji wodnej, natomiast luźne murawy zapobiegają erozji wietrznej. Dla siedlisk podmokłych bardzo istotne zagrożenie stanowi osuszenie. Murawy napiaskowe i torfowiska są zagrożone przez wydobycie odpowiednio piasku lub torfu, a także zalesienia.

Wymogi wariantu 4.10.:

- minimalna powierzchnia użytku przyrodniczego – 0,1 ha.
- zachowanie użytków przyrodniczych w stanie niepogorszonym, według zaleceń doradcy rolnośrodowiskowego, np. w przypadku torfowisk – zakaz odwadniania, wydobycia torfu, w przypadku muraw napiaskowych – zakaz wydobycia piasku, w przypadku szuwarów wielkokępowych – zakaz odwadniania, zachowanie kęp;
- niestosowanie nawozów i środków ochrony roślin;
- usuwanie śmieci z obszaru zajmowanego przez użytki przyrodnicze;
- dokonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, według zaleceń doradcy rolnośrodowiskowego;
- prowadzenie działalności rolniczej według zaleceń doradcy rolnośrodowiskowego (np. pozyskanie surowca zielarskiego, ekstensywny wypas na murawach).

Wysokość płatności rolnośrodowiskowej – 550 zł.